Ortodonti

Ortodonti

Ortodonti, dişler ile çenenin estetik ve fonksiyonunu ideale ulaştırarak bireyin yaşam kalitesini yükseltmesine katkıda bulunan bilim dalıdır.

Hangi yaşta olursa olsun, tedavi edilmeyen ortodontik problem daha da kötüleşir. Zaman geçtikçe, çapraşıklık nedeniyle dişlerin yeterince temiz tutulamaması sonucu oluşan çürük ve dişeti hastalıkları diş kayıplarına sebep olabilir. Bunların yanında bozuk kapanışlar diş yüzeylerinin anormal aşınmasına, çiğneme ile konuşmada zorluklara ve destek kemik ile dişeti dokularının hasarına yol açabilmektedirler.

Ortodonti, dişlerinizin sağlığıyla beraber, gülümsemenizin de düzelmesini sağlayan bir bilim dalıdır. Her bireyin kapanış bozuklukları ve tedaviden beklentileri farklıdır. Ortodontistiniz gereken ortodontik probleminizi analiz ettikten sonra size en iyi tedavi yöntemini önerecektir.


Ortodontik tedaviye başlama zamanı ve yaşı
Çocuğunuzun ilk ortodontik kontrolü yedi yaşından geç olmamalıdır. Bu yaşta dişler düzgün sıralanmış görünse de gizli bir kapanış problemi söz konusu olabilir. Bu problemlere işaret eden bazı ipuçları bulunmaktadır:

  • Dengeli olmayan yüz ve çene yapısı
  • Ağızdan solunum
  • Fonksiyonda (çiğneme, konuşma gibi) ve kapanışta zorlanma
  • Parmak emme, tırnak yeme, yanak ve dudak ısırma gibi kötü alışkanlıkların bulunması
  • Aşırı ileride veya geride konumlanmış çene yapıları
  • Önden konumlanmış dişler
  • Alt ve üst çenedeki dişlerin temas etmemesi veya normal olmayan bir şekilde kapanması
  • Süt dişlerinin erken ya da geç kayıpları
  • Çapraşık, yanlış yerde konumlanmış veya sürmemiş dişlerin varlığı

Dişlerin arka tarafına yerleştirilen apareyler ve teller sayesinde, fark edilmeden dişlerinizdeki çapraşıklık giderilebilmektedir. Yetişkinlere uygulanabildiği gibi estetik kaygı taşıyan okul çağındaki gençlere de tavsiye edilmektedir.

Diş teli kullanmak istemeyen hastalar ise kişiye özel üretilen şeffaf plaklarla ortodontik tedavi görebilirler. Bu şeffaf plakları yemekler haricinde düzenli olarak kullanmaları yeterlidir.

Eğer bu yaşta bir problem saptanırsa, ortodontistiniz tedaviye başlamak için en uygun zaman konusunda sizi yönlendirecektir.

Bu dönemde teşhis edilen problemlerin erken tedavisi sonucu, mevcut anormali ya tamamen ortadan kaldırılabilir ya da ileri yaşlarda yapılacak ikinci faz ortodontik tedavinin, daha kolay ve kısa sürede tamamlanmasına yardımcı olunur.


Erken tedaviyle sağlanabilecek avantajlar

  • Çene büyümesine ve çene yapılarının üzerlerinde yer alan daimi dişlerin daha düzgün konumlanmalarına rehberlik edilir.
  • Dişlere ve çevre dokulara zarar verebilecek kötü alışkanlıkların önüne geçilir.
  • Üst solunum yollarına ait yapı ve fonksiyon bozukluklarının, ilgili tıp dallarıyla koordinasyon içinde çalışarak tedavisi yapılır.
  • Özellikle üst ön dişlerin ileride konumlanmasından dolayı meydana gelebilecek kırılma olasılıklarının önüne geçilir.
  • Hastanın fiziksel görünümünü iyileştirerek, sosyal yönden özgüveninin artırılması sağlanır.


Çocuğunuz yedi yaşını geçmiş olsa bile, ortodontik muayenesinin yapılması çok önemlidir. Çoğu aktif ortodontik tedavi 9-14 yaşları arasında başlamaktadır. Bununla birlikte yetişkinlerin de ortodontik tedaviden faydalanabileceği unutulmamalıdır. Her ne kadar braketler ve teller düşünüldüğünde ilk akla gelen çocuklar olsa da, bugün çok sayıda yetişkin hem estetik hem de fonksiyonel problemlerine çözüm bulabilmek için ortodontik tedaviye başvurmaktadır. Günümüz teknolojisi sayesinde daha az görünen ve daha rahat kullanılabilen braketler tedaviyi eskiye oranla daha çekici yapmaktadır. Sağlıklı dişler, kemik ve diş etleri hemen her yaşta tedaviye olumlu cevap vermektedir.


Ortodontik tedavi sırasında ağız-diş bakımı ve dikkat edilecek konular
Aşağıda sıralanan önlemler tedavi sırasında çürük oluşumunu önlemeye yardımcı olup, kullanılan apareylerin zarar görmesine engel olur.

  • Her yemekten sonra dişler ortodontistinizin tarif ettiği şekilde fırçalanmalıdır.
  • Diş araları, ara yüz fırçaları ve diş ipleri kullanılarak günde en az bir defa temizlenmelidir.
  • Çürük ve diş etlerinin kontrolü için düzenli olarak diş hekimine gidilmelidir.
  • Ortodontik tedavi boyunca randevulara aksatılmadan gidilmelidir.
  • Tedavi için gerekli olan apareyler tarif edildiği şekil ve sürede düzenli olarak takılmalıdır.
  • Apareylerin bozulma, kırılma veya çıkmasına sebep olabilecek yapışkan gıdalar (şeker, sakız, karamel gibi) tüketilmemelidir.
  • Sert yiyeceklerden (çerez, havuç, kızarmış ekmek gibi) mümkün olduğunca uzak durulmalı, yiyecekler küçük lokmalar halinde yenmeli ve ön dişlerle ısırma hareketi yapmaktan kaçınılmalıdır. İçinde çekirdeği olan meyveler ise, çekirdekleri çıkartılarak yenmelidir.
  • Apareye alışma süreci yaklaşık 7-10 gündür. Bazen dişlerde ağrı ve hassasiyet olabilirken, ağız dokularında da yaralanmalar görülebilir. Böyle durumlarla karşılaşıldığında, ortodontistinizin verdiği öneriler doğrultusunda hareket etmeli, devamı halinde ise doktorunuzla iletişim kurulmalıdır.

ORTODONTİK TEDAVİNİZİ, KESİNLİKLE BİR ORTODONTİ UZMANINA YAPTIRINIZ.


DUDAK–DAMAK YARIĞI AİLE REHBERİ

Yarık dudak ve damağın sebebi nedir?
Dudak ve damak, ana rahminde başlangıçta zaten yarıktır. Altıncı ve onuncu haftalarda bu yarık normal olarak birleşir ve çocuk normal hale gelir. İşte bu birleşme olmayınca dudak ve damak yarıkları oluşur. Bu dönemde rutin gebelik takipleri ve ultrasonla bu deformiteler tanınır. Çoğunlukla kesin sebep bulunamaz; ancak hamilelik sırasında alınan ilaçlar, röntgen ışını, stres, travma veya geçirilen bazı virütik hastalıklar, bazı vitaminlerin eksikliği veya fazlalığı neden olarak sayılabilir. Ayrıca hastalığın kalıtımla da geçme olasılığı vardır. Dudak damak yarıkları 700-1000 doğumda bir görülür.


Dudak-damak yarıklı bebeklerin tedavisiyle hangi doktorlar ilgilenir?
Plastik cerrah, çocuk doktoru, beslenme uzmanı, ortodontist, kulak burun boğaz uzmanı, çocuk diş hekimi (pedodondist), konuşma terapisti, psikolog ve anestezi uzmanı. Sıraladığımız uzmanlar çocuğunuzu bebeklikten erişkinliğe dek uygun zamanlarda takip edeceklerdir.


Bebeklerin dudak ve damak ameliyatları ne zaman yapılır?
Doğumdan hemen sonra plastik cerrahla tanışan bebekler, bebeklik döneminde genelde iki ya da üç ameliyat geçirebilirler. Dudağın tamiri için ilk ameliyat üçüncü ve dördüncü aylardan sonra yapılırken, damak ameliyatı bir yaşını doldurmadan yapılmaktadır.


Dudak damak yarıklı bebeğiniz doğduğunda ne yapmalısınız?
Dudak damak yarığıyla doğan bir bebek ilk olarak en yakın zamanda plastik cerrahın kontrolüne girmelidir. Plastik cerrahın uygun gördüğü durumlarda beslenme aygıtı veya damak ve burun yapılarını şekillendirmek üzere aygıt yapılması için en kısa sürede (doğumun ardından ilk bir-iki hafta içinde) ortodonti kliniğine gelmelidir. Beslenmesinde problem varsa beslenme uzmanı tarafından görülmelidir. Ayrıca işitmesinin kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.


Ortodonti kliniğinde dudak damak yarıklı bebeklere nasıl bir tedavi uygulanır?
Ortodonti kliniğinde bebeklere iki tip aygıt uygulanır:
Beslenme aygıtı
sadece damağında geniş yarık bulunan ve beslenme sorunu yaşayan bebeklerin beslenmesini kolaylaştırmak amacıyla yapılan aygıttır. Bu aygıt sadece beslenme esnasında takılır. Beslenme bitiminde bebeğin ağzından çıkarılıp gerekli bakımı yapıldıktan sonra (bknz. aygıt bakımı: 6. soru) doktorun verdiği saklama kabında saklanır. “Bebek, plaksız beslenemez” ifadesi yanlış bir inanıştır. Özellikle sadece damağında küçük yarık bulunan bebekler, aygıt olmadan da beslenebilirler. Beslenebilen bebeklerde ortodondistin bir müdahalesi gerekmemektedir. Ancak bebekler yıllık kontrollerle ortodontist ve plastik cerrah tarafından izlenir.

Şekillendirme aygıtı
dudak ve damağında yarık bulunan ve damak ile burnun şekillendirilmesi gereken bebeklere uygulanan aygıt.

Şekillendirme aygıtı hangi bebeklere uygulanır?
Plastik cerrahın ve ortodontistin uygun gördüğü ve genel sağlık durumu iyi olan (özellikle nefes almasında ve kalbinde herhangi bir problem olmamalıdır) dudak-damak yarıklı bebeklere uygulanır.


İlk ortodonti randevusu nasıl alınır? Bu randevuda aileler yanlarında neler bulundurmalıdırlar?
Yeditepe Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı Sekreterliği (0216 468 08 08 – 6265 veya 6346) aranarak randevu alınır. Bebekler tedaviye salı günü kabul edilmektedir.
Çocuk doktorundan, bebeğin genel sağlığının iyi olduğunu belgeleyen rapor getirilmediğinde, bebeklere herhangi bir işlem yapılamamaktadır.
Bebek muayene edilir ve kayıtları alınır.
Şekillendirme plağının yapılabilmesi için anestezi uzmanı ve ebeveyn eşliğinden ağız ve burun ölçüsü alınır.
Aygıt yapımı için ortalama iki-üç saat gerekmektedir.
Bu esnada, hastanemizde beklemeyi tercih eden ailelerin, bebekleri için; biberon, anne sütü, mama, bez gibi bebek için gerekli malzemeleri yanlarında getirmeleri rica edilmektedir.
Plak, bebeğin ağzından kontrol edilir, aygıt kullanımı ve beslenme eğitimi verilip bir hafta sonraki kontrol randevusuna çağrılır.
Ortodontist aksini söylemedikçe, şekillendirme aygıtı kullanan bebekler ilk ameliyatlarına kadar her hafta kontrole gelmelidirler.
Haftalık kontrollerde de kliniğimizin yoğunluğunu nedeniyle hastalarımızı bekletmemiz gerekebilir.
Bu nedenle ailelerin her hafta bebeklerinin ihtiyaçlarını yanlarında getirmeleri rica edilmektedir.


Bebeğin ağzının ve aygıtın temizliği nasıl yapılmalıdır?
Bebeğin ağzının ve aygıtın temizliği çok önemlidir. Şekillendirme aygıtı tüm gün (gündüz ve gece) bebeğin ağzında kalmaktadır. Beslenme bitiminde aygıt bebeğin ağzından çıkartılır, hem aygıt hem de ağız temizlenmelidir. Daha sonra aygıt yeniden bebeğin ağzına yerleştirilir.
Ağız temizliği: kulak temizleme çubukları veya temiz bir gazlı bez, ılık suyla ıslatılır. Bebeğin dudak ve damağındaki beslenme artıkları ile burundan gelen akıntılar temizlenir.
Aygıtın temizliği: Aygıtın iç ve dış yüzeyi akan suyun altında küçük boy diş fırçası ve diş macunu kullanılarak temizlenir.
Plak, kaynar suyla yıkanıp kaynatılmaz!
Plak, çamaşır suyuyla temizlenmez!
Plak temizlenmezse bebeğin ağzındaki mikroplarda artış olur ve pamukçuk enfeksiyonu gelişebilir! Plağı ağızda sabitlemek amacıyla yanak kısımlara bantlar uygulanmaktadır.
Herhangi bir alerjik durumda veya kızarmada bantları her seferinde farklı bölgelere yapıştırmanız gerekmektedir. İleri durumlarda çocuk doktorunuzla bağlantıya geçmeniz gerekir.


Ameliyat sonrası ortodontik muayene sıklığı nedir?
Bebekler ameliyat öncesinde ve sonrasında, mutlaka kendilerini takip eden ortodontistlerine kontrole gelmelidirler. Süt dişleri sürerken yıllık kontroller devam eder. Süt dişlerinin sürer sürmez fırçalanması ve temizlenmesi, çürüklerin önlenmesi açısından büyük önem taşır. İlk daimi dişler çıktıktan sonra (ortalama altı-yedi yaş) ilave ortodontik tedavilere ihtiyaç duyabilir. Yarık hattında diş eksikliği ve özellikle üst çenenin iskeletsel gelişim yetersizliği gibi problemler nedeniyle ortodontik tedavi gerekebilir. Dolayısıyla diş kontrolleri aksatılmamalıdır.


Dudak-damak yarığı olan bebekler nasıl beslenmelidir?

  • Dudak-damak yarıklı hastalarda beslenme çok önemlidir. Çocuk, hem normal gelişimini tamamlamalı hem de ameliyatlara hazırlanmalıdır.
  • Bebekler dik bir konuma getirilerek, özel biberonla beslenmelidir. Bu sayede akciğerlere besin kaçışı da önlenmeye çalışılır.
  • Bu bebekler için özel biberonlar mevcuttur. Bu biberonların ağız kısmı delinerek genişletilmemelidir. Biberonun iç kapağı biberon içinde bırakılmalıdır. İç kapak kontrollü süt akışını sağlar. Emzik başındaki çizgiler ile süt akış hızı ayarlanabilir. Beslenme esnasında aceleci davranılmamalıdır.
  • Anne, sütünü sağıp biberonla verebilir. Mama için gerekli tavsiyeler çocuk doktorundan alınmalıdır. Bu bebeklerin kasları daha zayıf olduğu için beslenme de daha uzun sürmektedir. Bebeğin sık sık ve uzun süre, sabırla beslenmesi gerekmektedir. Dudak-damak yarıklı bebekler beslenme esnasında daha fazla hava yutmaktadırlar. Bu yüzden beslenme sonrası gazları çıkarılmalıdır.
  • Beslenmesinde zorluk çekilen ya da kilo almayan bebeklerin beslenme uzmanına veya çocuk doktoruna başvurmaları gerekmektedir.